HPV nedir?
HPV, yani Human Papillomavirus / İnsan Papilloma Virüsü, çok sayıda alt tipi bulunan yaygın bir virüs grubudur. Dünya Sağlık Örgütü, HPV’nin yaklaşık 200 bilinen virüsten oluşan bir grup olduğunu; çoğu tipin önemli bir sağlık sorunu yaratmadığını, ancak bazı tiplerin genital siğillere ve bazı kanser türlerine yol açabildiğini belirtiyor. NCI (National Cancer Institute) ise yüksek riskli HPV tiplerinin kalıcı olduğunda rahim ağzı, anüs, penis, vulva, vajina ve orofarenks gibi bölgelerde kanser gelişimiyle ilişkili olduğunu vurguluyor.
HPV’nin bu kadar çok konuşulmasının temel nedeni, enfeksiyonun çok yaygın olmasıdır. CDC’ye (Centers for Disease Control and Prevention) göre HPV enfeksiyonları son derece yaygındır ve neredeyse herkes hayatının bir döneminde HPV ile karşılaşabilir. NCI de cinsel olarak aktif kişilerin neredeyse tamamının, cinsel yaşama başladıktan sonraki aylar ya da birkaç yıl içinde HPV ile enfekte olabildiğini aktarıyor. Bu yüzden HPV varlığı tek başına “istisnai” bir durum değil; toplumda çok sık görülen bir enfeksiyondur.
HPV tipleri genel olarak düşük riskli ve yüksek riskli tipler olarak düşünülür. Düşük riskli tipler daha çok genital siğillerle ilişkilidir. Yüksek riskli tipler ise kalıcı olduğunda hücresel değişikliklere neden olabilir. NCI, 12 yüksek riskli HPV tipi tanımlandığını, bunlardan özellikle HPV 16 ve 18’in HPV ilişkili kanserlerin büyük kısmından sorumlu olduğunu bildiriyor. Bu nedenle HPV hakkında doğru bilinen ilk nokta, her HPV tipinin aynı olmadığıdır.
Pek çok kişi “HPV olmak kanser olmak demek midir?” sorusunu sorar. Cevap nettir: Hayır. WHO (World Health Organization) ve NCI’ye göre HPV enfeksiyonlarının büyük çoğunluğu bağışıklık sistemi tarafından baskılanır ya da temizlenir; kanser riski esas olarak yüksek riskli HPV enfeksiyonunun uzun süre kalıcı olması durumunda artar. Bu da HPV pozitif olan herkesin kanser olacağı anlamına gelmez; önemli olan uygun takip, tarama ve gerekli durumlarda ileri değerlendirmedir.
HPV’nin kadın sağlığındaki en bilinen etkisi rahim ağzı kanseri ile ilişkisidir. NCI, rahim ağzı kanserlerinin neredeyse tamamının HPV ile ilişkili olduğunu söylerken; WHO da kalıcı yüksek riskli HPV enfeksiyonunun serviks kanserinin nedeni olduğunu belirtiyor. Türkiye’de de Sağlık Bakanlığı içeriklerinde serviks kanserlerinin yaklaşık %99’unun HPV enfeksiyonu ile ilişkili olduğu vurgulanıyor. Bu nedenle HPV bilgisi yalnızca enfeksiyon bilgisi değil, aynı zamanda kanserden korunma ve erken tanı bilgisi anlamına gelir.
Bununla birlikte HPV yalnızca kadınları ilgilendiren bir konu değildir. WHO ve NCI, HPV’nin erkeklerde de anal, penis ve orofarengeal kanserlerle ilişki gösterebildiğini; ayrıca genital siğillere yol açabildiğini belirtiyor. Toplumda sık görülen yanlışlardan biri HPV’yi yalnızca “rahim ağzı kanseri virüsü” olarak düşünmektir. Oysa HPV, her iki cinsiyeti de ilgilendiren, cilt ve mukozal bölgeleri etkileyebilen yaygın bir enfeksiyondur.
HPV’nin sinsi tarafı, çoğu zaman belirti vermemesidir. CDC’ye göre HPV’si olan birçok kişi enfekte olduğunu bilmez; çünkü herhangi bir belirti ya da sağlık sorunu yaşamaz. Bu da enfeksiyonun tarama ve korunma açısından neden önemli olduğunu açıklar. Özellikle serviksi olan bireylerde düzenli tarama, belirti ortaya çıkmadan önce riskli hücresel değişiklikleri yakalayabilir.
Türkiye’de serviks kanseri taraması, Sağlık Bakanlığı’nın ulusal tarama programında 30–65 yaş arası kadınlara 5 yılda bir HPV-DNA testi şeklinde uygulanıyor. Bu testler KETEM, ASM, SHM ve ilgili merkezlerde ücretsiz yapılabiliyor. Bu bilgi, HPV’nin yalnızca “internet korkusu” değil, doğrudan halk sağlığı programlarının konusu olduğunu gösterir.
Özetle HPV; çok yaygın, çoğu zaman sessiz seyreden, çoğu insanda kendiliğinden baskılanabilen; fakat kalıcı yüksek riskli tipleri nedeniyle ciddiye alınması gereken bir virüs grubudur. En doğru yaklaşım panik değil; doğru bilgi, düzenli takip ve uygun taramadır. Doç. Dr. Hamdullah Sözen tarafından yapılacak değerlendirme ile hastanın yaşına, semptomlarına ve test sonuçlarına göre kişiselleştirilmiş bir yol haritası oluşturulabilir.
Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır. Tanı ve tedavi için doktor muayenesi gereklidir.
Centers for Disease Control and Prevention
Türkçesi: Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri
National Cancer Institute
Türkçesi: Ulusal Kanser Enstitüsü
World Health Organization
Türkçesi: Dünya Sağlık Örgütü