HPV Aşısı Kimlere Yapılır?
HPV’den korunmanın en etkili yollarından biri aşılamadır. CDC (Centers for Disease Control and Prevention), HPV aşısının güvenli, etkili ve kalıcı koruma sağladığını; özellikle HPV’ye maruz kalmadan önce yapıldığında en yüksek faydayı sunduğunu belirtiyor. NCI (National Cancer Institute) de HPV aşılarının pek çok HPV ilişkili kanser ve genital siğil vakasını önleyebildiğini vurguluyor.
Peki HPV aşısı kimlere yapılır? CDC’ye göre rutin aşılama yaşı 11–12 yaş aralığıdır; ancak aşı 9 yaşından itibaren başlanabilir. Bu erken yaş önerisinin nedeni, bağışıklık yanıtının güçlü olması ve kişinin virüsle henüz karşılaşmamış olma ihtimalinin daha yüksek olmasıdır.
CDC’nin güncel takvimine göre, seriye 15 yaşından önce başlayan çoğu çocuk için 2 doz yeterlidir; dozlar 6–12 ay arayla uygulanır. Seriye 15–26 yaş arasında başlayan kişilerde ise 3 doz önerilir. Ayrıca bağışıklık sistemi zayıf olan 9–26 yaş grubunda da 3 doz önerilmektedir. 2025–2026 CDC çocuk ve erişkin bağışıklama çizelgeleri de HPV için 2 veya 3 doz yaklaşımını sürdürmektedir.
Aşı yalnızca kız çocukları için değildir. CDC ve birincil korunma kılavuzları, HPV aşısının erkek çocuklar ve genç erkekler için de önerildiğini açıkça belirtiyor. Bunun nedeni, aşının yalnızca rahim ağzı kanserinden değil; erkeklerde görülebilen HPV ilişkili kanserler ve genital siğillerden korunmada da rol oynamasıdır.
Daha önce aşılanmamış gençler ve genç erişkinler için de aşılama önemini korur. CDC, 26 yaşına kadar aşılanmamış ya da aşı serisini tamamlamamış kişilere tamamlamayı öneriyor. Bu nedenle çocuklukta aşı olmamış biri için “artık çok geç” yaklaşımı doğru değildir. 26 yaşa kadar kaçırılmış aşılama için yakalama fırsatı vardır.
27–45 yaş aralığında ise aşılama herkese rutin olarak önerilmez; CDC bu yaş grubunda kararı doktor-hasta görüşmesine dayalı ortak karar olarak tanımlar. Bunun nedeni, bu yaş grubundaki kişilerin önemli bölümünün HPV ile daha önce karşılaşmış olabilmesidir; dolayısıyla beklenen ek fayda genç yaş grubuna göre daha sınırlı olabilir. Yine de bazı bireyler için aşı uygun olabilir.
Hamilelik konusu da sık sorulur. CDC, HPV aşısının gebelikte rutin olarak önerilmediğini; ancak gebelik testi yapmanın şart olmadığını ve aşı yanlışlıkla yapılmışsa ayrıca müdahale gerekmediğini bildiriyor. Burada önemli olan, gebelik planı ya da mevcut gebelik söz konusu olduğunda uygulama zamanlamasının hekimle konuşulmasıdır.
Daha önce HPV pozitif olmuş ya da genital siğil geçirmiş kişilerde aşı yapılır mı? CDC’nin STI tedavi kılavuzuna göre HPV aşıları; daha önce anogenital siğil, anormal Pap, HPV testi pozitifliği veya prekanser öyküsü olan kişilerde de uygulanabilir. Çünkü kişi tüm aşı kapsadığı HPV tiplerine maruz kalmış olmayabilir. Yani geçmiş enfeksiyon varlığı, otomatik olarak aşının anlamsız olduğu anlamına gelmez.
HPV aşısı olan kişilerde tarama gereksiz hale gelmez. CDC, aşılı kişilerin de rutin serviks kanseri taramasına devam etmesi gerektiğini açıkça söyler. Bunun nedeni, aşının tüm yüksek riskli tipleri kapsamaması ve taramanın kanser öncülü değişiklikleri yakalamada ayrı bir rolünün olmasıdır.
Sonuç olarak HPV aşısı; ideal olarak 9–12 yaşta başlayan, kız ve erkek çocukları kapsayan, 26 yaşına kadar yakalama fırsatı sunan, 27–45 yaş arasında ise kişiselleştirilmiş olarak değerlendirilebilen güçlü bir korunma aracıdır.
Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır. Tanı ve tedavi için doktor muayenesi gereklidir.
Centers for Disease Control and Prevention
Türkçesi: Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri
National Cancer Institute
Türkçesi: Ulusal Kanser Enstitüsü